नेपालमा बजारमा पाइने तरकारीमा विषादीको मात्रा बढिरहेको छ, र यो समस्या स्वास्थ्यको दृष्टिले निकै गम्भीर मानिएको छ। रायो साग, ब्रोकाउली, तितेकरेला लगायतका तरकारीमा रसायनको अवशेष बढी भेटिएको रिपोर्टहरूले देखाएका छन् कि किसानहरूले उत्पादनको समयमा आवश्यक सुरक्षा उपाय नअपनाई अत्यधिक र छिटो विषादी छर्ने प्रवृत्ति राखेका छन्। यसले गर्दा उपभोक्ताहरूलाई प्रत्यक्ष रूपमा रसायनको जोखिममा राख्ने अवस्था सिर्जना भएको छ। सरकारले केही खतरनाक विषादीको प्रयोगमा प्रतिबन्ध लगाएको भए पनि कार्यान्वयन कमजोर रहँदा बजारमा अझै धेरै तरकारीमा विषादीको मात्रा उच्च रहेको देखिन्छ।
डाक्टरहरू र स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन् कि यस्तो तरकारी लामो समयसम्म सेवन गर्दा मानव शरीरमा नकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ। विषादीले स्नायु प्रणालीमा असर गर्दै स्मरणशक्ति र ध्यान केन्द्रित गर्ने क्षमतामा कमी ल्याउन सक्छ। यसका साथै टाउको दुख्ने, पखाला, चक्कर लाग्ने, निन्द्रा बिग्रने जस्ता लक्षण पनि देखा पर्न सक्छन्। विषादीले दीर्घकालीन रूपमा किड्नी, फोक्सो, मिर्गौला र क्यान्सरजस्ता गम्भीर रोगको जोखिम बढाउन सक्ने तथ्यहरू वैज्ञानिक रूपमा प्रमाणित भइसकेका छन्। यसकारण बालबालिका, गर्भवती महिला र वृद्ध व्यक्तिहरू विशेष रूपमा जोखिममा पर्छन्।
यस चुनौतीको सामना गर्न विशेषज्ञहरूले केही उपाय सुझाएका छन् जसले घरमै तरकारीको रसायन जोखिम कम गर्न मद्दत गर्छ। तरकारीलाई राम्ररी धोएर सफा गर्ने अभ्यास गर्नाले धेरै विषादी हटाउन सकिन्छ। पानीमा हल्का भिनेगर मिसाएर करिब १५ मिनेटसम्म तरकारी भिजाउँदा विषादीको मात्रा अझ घट्न सक्छ। पातदार सागपातको बाहिरी पात वा बोक्रा हटाएर सेवन गर्दा पनि रसायनको जोखिम कम हुन्छ। उच्च तापक्रममा पकाउने प्रक्रिया केही रसायन नष्ट गर्न सक्छ, जसले उपभोक्ताको स्वास्थ्यमा पर्ने जोखिमलाई कम गर्छ।
साथै, तरकारी छनोट गर्दा स्थानीय किसानबाट ताजा तरकारी किन्नु लाभदायक हुन्छ। चम्किलो र अत्यधिक दमकिलो तरकारीमा विषादीको मात्रा बढी हुने सम्भावना हुन्छ, त्यसकारण उपभोक्ताले यस्तो संकेतलाई ध्यान दिनु आवश्यक छ। पातदार सागपातलाई सफा गर्दा अल्छी नगरी सफा गर्नु, खरानी वा माटो देखिने भाग हटाएर प्रयोग गर्नु पनि स्वास्थ्य सुरक्षाका लागि महत्वपूर्ण हुन्छ।
विशेषज्ञहरूले सुझाव दिन्छन् कि तरकारी पूर्ण रूपमा त्याग्नुको सट्टा, सावधानीका साथ सफा गर्ने र पकाउने प्रक्रियामा ध्यान दिनु नै स्वास्थ्यका लागि बढी सुरक्षित र व्यावहारिक उपाय हो। स्वस्थ जीवनका लागि तरकारी आवश्यक भए पनि, यसको सेवन गर्दा सावधानी अपनाउनु आवश्यक छ। उपभोक्ताले घरमै उपलब्ध साधारण तरिकाले तरकारीलाई सुरक्षित बनाएर स्वास्थ्य जोखिम घटाउन सक्छ। यसले लामो समयसम्म शरीरमा विषादीको असरबाट बच्न मद्दत पुर्याउँछ र दैनिक आहारमा आवश्यक पोषण तत्व सुरक्षित रूपमा प्राप्त गर्न सकिन्छ।
स्वास्थ्य कसरी रहने,तरकारीमा विषादी: स्वास्थ्य सुरक्षित राख्ने चुनौती
