काठमाडौं/विश्व, २७ जनवरी २०८३ – विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) ले विद्यालयहरुलाई विश्वभरि बालबालिकामा स्वस्थ खानेकुरा प्रवर्द्धन गर्न आग्रह गर्दै नयाँ वैश्विक मार्गनिर्देशन सार्वजनिक गरेको छ। यस निर्देशनले स्कूलभित्र र वरपरको खाना वातावरणलाई सुधार गरेर दीर्घकालीन स्वास्थ्यकर खाने बानी बनाउन मद्दत पुर्याउने उद्देश्य राखेको छ।
WHO अनुसार विद्यालयमा दिइने खानेकुरा र उपलब्ध वातावरणले बच्चाको स्वास्थ्य, सिकाइ र दीर्घकालीन भलाइमा गहिरो प्रभाव पार्न सक्छ। त्यसैले, स्कूलहरूमा चिकना र पौष्टिकता युक्त खाना सुनिश्चित गर्न र अस्वस्थ खाद्य पदार्थलाई सीमित गर्न नीति तथा अभ्यासहरू लागू गर्न WHO ले विश्वभरका सरकार र शिक्षा प्रणालीलाई सुदृढ रणनीति अपनाउन सुझाएको छ।
मुख्य सिफारिसहरू:
खानाको गुणस्तर सुधार: विद्यालयमा उपलब्ध भोजन र पेय पदार्थहरू फलफूल, सागसब्जी, पुरा अन्न तथा प्रोटीनयुक्त स्वस्थ सामग्रीमा बढी केन्द्रित हुनुपर्ने। अस्वस्थ, तौल बढाउने (उच्च चिनी, नुन र बोसोयुक्त) खाना सीमित गर्नुपर्ने।
पोषण मानकहरू लागू: देशहरूले विद्यालय खाना प्रदायकहरूका लागि स्पष्ट पोषण मानकहरू सेट गर्न र तिनीहरूलाई लागू गर्नुपर्ने।
“नड्जिंग” रणनीति अपनाउने: उदाहरणका लागि स्वस्थ विकल्पलाई आँखाको स्तरमा राख्ने, आकर्षक ढंगले प्रदर्शन गर्ने र मूल्य निर्धारणमार्फत सस्तो र स्वस्थअभिरुचि बनाउने।
मार्गनिर्देशनमा भनिएको छ कि विद्यालयहरू बच्चाको दैनिक तालिम र सामाजिक विकासको ठूलो हिस्सा भएकाले, यहाँ स्वस्थ खाने बानी स्थापित गर्नु दीर्घकालीन स्वास्थ्य सुधारमा महत्त्वपूर्ण छ। विश्वभर करीब ४६६ मिलियन बच्चाले विद्यालय भोजन पाउँछन्, तर ती खाद्य पदार्थको पोषण गुणस्तरबारे अझै सीमित जानकारी उपलब्ध छ।
WHO का निर्देशक‑जनरल डाक्टर Tedros Adhanom Ghebreyesus ले भने, “विद्यालयमा पोषण सही बनाउनुले जीवनको आरम्भमै स्वस्थ आदत स्थापित गर्छ, जसले भविष्यमा रोग रोकथाम र दीर्घायु स्वास्थ्य सुनिश्चित गर्न मद्दत गर्दछ।”
विश्व स्वास्थ्य संगठनले यो मार्गनिर्देशन लागू गर्न Member States लाई प्राविधिक सहयोग, ज्ञान आदान‑प्रदान र साझेदारी मार्फत सहयोग गर्न प्रतिबद्धता जनाएको छ।
नेपालमा पनि विद्यालय स्वास्थ्य कार्यक्रमले पोषण, स्वास्थ्य शिक्षा र स्वस्थ वातावरण निर्माणमा ध्यान दिने काम लामो समयदेखि जारी छ। यसले बालबालिकाको सम्पूर्ण विकास र दीर्घकालीन स्वास्थ्यका लागि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेको छ।
