अमेरिका–भारत व्यापार समझौता अन्तिम चरणतिर:
भारत र संयुक्त राज्य अमेरिकाले हालै एक अन्तरिम व्यापार समझौताको ढाँचा जारी गरेका छन् जस अन्तर्गत द्विपक्षीय व्यापारलाई बलियो बनाउन टैरिफ र व्यापार बाधाहरूलाई घटाउने सहमति भएको छ।
10 प्रमुख निर्णय
टैरिफमा ठूलो कटौती:
अमेरिकी पक्षले अब भारतीय सामानहरूमा लगाइने टैरिफलाई ५०% बाट घटाएर १८% गर्ने सहमति गरेको छ।
बजार पहुँच:
यो समझौताले भारतीय निर्यातकर्ताहरूलाई अनुमानित $30 ट्रिलियन अमेरिकी बजारमा प्रवेशको अवसर दिनेछ।
भारतीय सामानमा विशेष राहत:
भविष्यमा केही उत्पादहरू (जस्तै सामान्य औषधि, रत्न र हवाई पार्ट्स) मा टैरिफ पूर्णतः हटाउने लक्ष्य पनि राखिएको छ।
भारतीय कृषि र डेयरीको रक्षा:
संवेदनशील कृषि र डेयरी वस्तुहरू (जस्तै मकै, गहुँ, धान, दूध, कुखुरा) लाई पूर्ण सुरक्षा दिइनेछ।
विदेशी सामानमा टैरिफ परिवर्तन:
भारतले अमेरिकी औद्योगिक तथा कृषि वस्तुहरूमा शुल्क हटाउने वा घटाउने सहमति जनाएको छ।
ऊर्जा र व्यापार प्रतिबद्धता:
भारतले आगामी पाँच वर्षमा लगभग $500 बिलियन अमेरिकी वस्तुहरू (ऊर्जा, विमान पुर्जा आदि) खरिद गर्ने सम्भावना उल्लेख गरिएको छ।
निर्यात वृद्धि र रोजगारी:
नयाँ कर संरचनाले एमएसएमई, कृषक, मत्स्यपालक र धेरै महिला/युवा रोजगारीमा वृद्धि ल्याउने अपेक्षा छ।
नियम र मानक समन्वय:
दुवै देशले डिजिटल व्यापार, टेक्नोलोजी र नियामक मानकलाई सुसज्जित गर्न सहमति गरेका छन्।
व्यापार विस्तारको लक्ष्य:
अन्तरिम समझौता पूर्ण व्यापार समझौताकी दिशातिर लाने उद्देश्य राख्छ।
आर्थिक र रणनीतिक सहकार्य:
व्यापारको अतिरिक्त, दुवै देशले रणनीतिक स्तरमा सहयोग र साझेदारीलाई पनि बलियो बनाउने लक्ष्य तय गरेका छन्।
विश्लेषण र प्रतिक्रिया
सरकारको पक्ष:
प्रधानमन्त्री र वाणिज्य मन्त्रीले यसलाई “दुबै देशबीच आर्थिक सम्बन्धलाई अघिल्लो तहमा पुर्याउने ठूलो कदम” भनेका छन्।
आलोचना:
कृषक नेताहरूले यसलाई नकारात्मक भनी चिन्ता व्यक्त गरेका छन्, विशेषगरी कृषि आयात खुल्ला हुँदा घरेलु उत्पादनमा असर पर्ने डर व्यक्त गरिएको छ।
यो अन्तरिम व्यापार ढाँचा समझौता भारत–अमेरिका आर्थिक सम्बन्धको एउटा महत्वपूर्ण मोड मानिन्छ। यसले टैरिफ दरमा कटौती, व्यापार विस्तार, रोजगारी सृजना र अमेरिकी बजारमा भारतीय सामानको प्रतिस्पर्धालाई सशक्त बनाउने आशा जगाएको छ। साथै, आगामी सम्पूर्ण द्विपक्षीय व्यापार सम्झौतामा यसले आधार तयार गर्ने अपेक्षा छ।
